Nasr al-Din al-Tusi's Religion-Philosophy Relations Reflecting to Science/ Wisdom Classification

of 22

Please download to get full document.

View again

All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
PDF
22 pages
0 downs
7 views
Share
Description
Tradition of classifying sciences, started with Aristotle's classification as theoretical, practical and poetic, was continued by Muslim philosophers. This tradition is important in showing sciences' topics, contents, and relations with each
Tags
Transcript
  Felsefe Dünyası, 2UU//1, Sayı  J> NASÎRÜDDÎN TÛSÎ'NİN İLİM/HİKMET SINIFLANDIRMASINA YANSIYAN DİN FELSEFE İLİŞKİLERİ Ayşe Sıdıka OKTAY* Giriş Aristoteles'in ilimleri teorik, pratik ve poetik olarak üçe ayırmasıyla 1  başlayan ilimleri sınıflandırma geleneği, Müslüman düşünürler tarafından da devam ettirilmiştir. Tasnif yapma geleneği ilimlerin konularını, kapsamlarını, birbirleriyle ilişkisini göstermesi bakımından olduğu kadar düşünürün ilim anlayışını, olaylara bakış açısını, konulan ele alış tarzını ifade etmesi yönünden de son derece önemlidir. Tasnifler bir anlamda bize tasnifi yapan düşünürün bilimsel ve felsefi duruşu hakkında ipuçları vermektedir. Filozoflann ilimlerin tasnifi geleneği içinde ilimleri şer'i-akli, dini-felsefi olarak ele almalan ve buna göre birtakım sınıflandırmalar yapmalan akıl-nakil, din-felsefe ilişkileri konusundaki tartışmalan da beraberinde getirmiştir. Bu tasniflerdeki dini ve felsefi ilimlerin yeri ve ağırlığı düşünürün din ve felsefe anlayışının, din-felsefe ilişkilerine yaklaşımının bir ifadesi olmaktadır. Bu sebeple filozoflann ilimler tasnifi yapma geleneği düşünürün genel felsefe anlayışını kavramak bakımından önemsenmiştir. İslam dünyasında ilimler tasnifi yapan pek çok isim sıralanabilir. Bazı düşünürler bu konuda müstakil kitap yazarken bir kısmı ele aldıklan konulara geçmeden önce ilimler tasnifine yer vermişlerdir. Câbir b. Hayyân'ın (Ö.200/815)  Kitâbu'l-hudûd'ma 2 kadar geri götüren bir kaynağı göz ardı edersek 3  kaynaklara göre  Kemmiyyetü'l-kütüb 4 adlı risalesinde yer verdiği Aristoteles'in eserlerinden yola çıkılarak Kindî'ye (Ö.252/866 ?) göre ilimler tasnifi yapılmış ve o, İslâm dünyasında ilk ilimler tasnifi yapan kişi olarak kabul edilmiştir. 5  Kaynaklar ilimler tasnifiyle ilgili olarak Kindî'nin * Yrd. Doç. Dr., Süleyman Demirel Üniversitesi, Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü, Din Felsefesi ABD. asoktay @ gmail.com 1  Aristoteles,  Politika,  I, 3, ü, 1; a.mlf,  Metafizik,  1,299; Alfred Weber,  Felsefe Tarihi,  s. 60. 2  Câbîr b. Hayyân, Kitâbu'l-Hudûd, nşr. Paul Kraus, (Muhtâru Resâili Câbir b. Hayyân içinde), s.100-111. 3  İlhan Kutluer,  İlim ve Hikmetin Aydınlığında,  s. 93. 4  Kindî,  Resâilü l-Kindi el-felsefiyye,  s. 363-374, çev. Mahmut Kaya,  Kindi, Felsefi Risaleler,  s. 153-171. 5  Kindî'nin ilk ilimler tasnifi yapan kimse olduğuna dair görüşlere ve Kindî'ye göre ilimler tasnifi için bkz. Hişâm M. el-Âlûsî,  Felsefetü l-Kirıdi,  s.10-25; Mehmet Bayraktar,  İslâm Felsefesine Giriş,  s. 137-138; Ahmet Fuad el-Ehvâni, Kindî'  İslam Düşüncesi Tarihi,  O, 38; Kasım Turhan,  Âmiri ve Felsefesi,  s. 41, 60; Ali Bulaç,  İslam Düşüncesinde Din-Felsefe/Vahiy-Akıl İlişkisi,  s. 121; İ. Kutluer,  İslam ın Klasik Çağında Felsefe Tasavvuru,  s.148-149, özellikle 2. dipnot. 73  Felsefe Dünyası — : Kitabu mâ'iyyetü'l-ilim ve aksâmihi  ve  Kitâbu aksâmu'l-ilmi'l-ünsî  adlı iki eserinden söz etmekte ise de bunlar elimize ulaşmamıştır. 6  Ancak bu konudaki -elimizde hâla mevcut bulunan- ilk eseri yazma şerefini bazı kaynaklar  îhsâu'l-ulûm  adlı eseriyle Fârâbî'ye vermektedirler. 7  Hârizmî'nin  Mefâtîhu'l-ulûm'vf,  İbn Ferigûn'un  Cevâmi'ul-ulûm'u, 9  Âmirî'nin  el-İ'lâm bi menâkıbi'l-îslâm'ı 10  İhvânu's-Safâ'nın  ResâiV i, 11  İbn Hazm'm  Merâtibü'/-'ulûm 'u, 12  Nasîruddîn Beyzâvî'nin  Risâle fi mevzû'âti'l-'ulûm ve ta'rifiha'ı,  İbn Sînâ'nın  Risale Fi aksâmi'l-'ulûmu 7- 'akliyye'si, 13  Ebû Hayyân et-Tevhîdî'nin  Risâle fi'l-ulûm'a 14  ve Gazzâlî'nin  îhyâu 'ulûmi'd-dîn'i 15  İslâm dünyasında ilim tasnifinin yapıldığı eserlere örnektir. 16 Gazzâlî'nin felsefeye karşı tutumu ve ilimleri dini ve felsefi veya nakli ve akli ilimler olarak ayırması 17  ve buna göre ilimler sınıflandırması yapması 18  ilim ve felsefe anlayışında 19  dolayısıyla din felsefe ilişkilerinde farklı yaklaşımları da beraberinde getirmiştir. Gazzâlî'den sonra filozoflar felsefi ilimler ile dini ilimleri ayn kategoriler halinde hikmet çatısı altında birleştirmeye gayret etmişlerdir. Filozofların bu gayreti onların hikmet ve din-felsefe ilişkisi konusundaki anlayışlarına da ışık tutar. 20 İlimler tasnifi yapan düşünürler kendi bakış açılarına ve ilim anlayışlarına göre sınıflandırmayı ilim, felsefe veya hikmet adı altında yapmışlardır. Bu sebeple bu üç kavramın açıklanması gerekir. İlim, Hikmet ve Felsefe Sözlüklerde Arapça 'A-L-M kökünden müştak ilim/bilgi, bilmek eyleminin ifadesi 6  tbnü'l-Nedîm,  el-Fihrist,  s.310. 7  Kadı İbnü's-Sa'id el-Endülüsi,  Tabakât el-ümem,  s. 84; Kutluer, 1996, s.150. 8  Hârizmî,  Mefâtîhu  l-ulûm,  s.79 vd. 9  İbn Ferigûn,  Cevâmi ul-ulûm,  (faksmile) nşr. Fuat Sezgin, Frankfurt 1985. 10  Âmin,  el-f lâm bi menâkıbi l-tslâm,  s.80-107; Kasım Turhan,  Amiri ve Felsefesi , s.61-76. 11  İhvânu's-Safâ,  Resâil,  1,266-275. 12  İbn Hazm,  Merâtibü l- ulûm,  Meşhed 1369. 13  İbn Sînâ,  Fi aksâmi 7-  ulûmu  7-  akliyye, Tis u Resâil  içinde, Kustantiniyye, 1298h.neşri. 14  Ebû Hayyân et-Tevhîdî,  Risâle fi l-ulûm.  Kahire ts. 15  Gazzâlî,  İhyâu ulûmi d-dîn.  Kahire, 1994. Kutluer, 2001, s. 93 vd. 17  İlimleri dini ve felsefi olarak ikiye ayıran ilk düşünür Âmiri (Ö.381/992) olarak anılır. Bkz. K. Turhan, 1992, s. 62. 18  Gazzâlî'nin ilimler tasnifi için bkz. Necip Taylan,  Gazzâlî nin Düşünce Sisteminin Temelleri,  s. 31-42; Osman Bakar,  Classification of Knowledge in İslam,  s.203-213. 19  Gazzâlî'nin Tehafüt'te felsefecileri eleştirmesi sonucunda felsefenin alt dallan olarak kabul edilen matematik, mantık, fizik, kimya, astronomi gibi formel ve teorik ilimlerin araştırma faaliyetlerinde yavaşlamaya ve nihayet durmasına sebep olduğu düşünülmektedir. Bkz. Yusuf Kaplan, Dr. Şakir Kocabaş'la İslam Düşüncesinin Sorunlan Üzerine ,  İslam ve Bilim,  s.80-81. 20  Çeşitli düşünürlerin ilimler sınıflaması için bkz. Bayraktar, 1988, s.136-147; M. Bayraktar,  İslam da Bilim ve Teknoloji Tarihi,  s.21-27. 74
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks